Aanleiding
Jaarlijks verlaten nog te veel studenten voortijdig het MBO.
Elk gemist diploma betekent gemiste kansen op persoonlijke groei en een minder stabiele start op de arbeidsmarkt. Maar de impact reikt verder. Elk gemist diploma heeft ook impact op de (krapte op) de arbeidsmarkt en daarmee de druk op de maatschappij.
Instellingen worstelen al jaren om meer grip op uitval te krijgen. Hoe eerder we ingrijpen hoe beter!
Dit aanleiding geweest om op zoek te gaan een manier om studentuitval eerder in beeld te krijgen.
Een stukje geschiedenis…

De Uitnodigingsregel
De Uitnodigingsregel is ontwikkeld om onderwijsprofessionals te ondersteunen bij het vroegtijdig signaleren van studenten die mogelijk risico lopen op vroegtijdig uit te vallen. Op basis van beschikbare studiedata wordt een student overzicht gegenereerd dat onderwijsteams helpt om tijdig in gesprek te gaan met studenten en passende begeleiding te bieden.
Klik op onderstaande factsheet voor meer informatie:
Doel
Het doel van de praktijkpilot is om te onderzoeken wat er nodig is om de Uitnodigingsregel op een verantwoorde, effectieve en schaalbare manier toe te passen binnen MBO-instellingen. De pilot richt zich op:
- Het testen van de methode in de praktijk, inclusief datalevering, interpretatie van de inzichten en integratie in de bestaande studentbegeleiding.
- Het verzamelen van ervaringen en verbeterpunten rondom techniek, organisatie, begeleiding en ethiek.
- Het versterken van datageletterdheid en handelingsperspectief van onderwijsteams, zodat zij de gegenereerde inzichten zorgvuldig en doelgericht kunnen gebruiken.
- Het verbeteren en verder ontwikkelen van producten, documentatie en ondersteunende materialen.
Met deze pilot wordt toegewerkt naar een aanpak die breed toepasbaar is, goed aansluit bij de onderwijspraktijk en bijdraagt aan een tijdige en passende ondersteuning van studenten.
Scope
De scope van de praktijk pilots wordt bepaald door de deelnemende instellingen.
Belangrijk bij bepalen van de scope is de beschikbare interne begeleidingscapaciteit om de pilot goed te kunnen begeleiden.
Daarnaast moet bij het selecteren van deelnemende teams/opleiding rekening worden gehouden met voldoende grote groep studenten en er moet sprake zijn van uitval binnen de opleiding(en).
Aanpak
De Datacoalitie begeleid deelnemende instellingen bij het uitvoeren van een pilot:
- Begeleiding tijdens de voorbereidingsfase
- Vraagbaak en (status)voortgangsmonitoring
- Ophalen van bevindingen ten behoeve van updaten toolkit.
- Pilot evaluatie en effectmeting (kwantitatief en kwalitatief).
Om de instellingen die geïnteresseerd zijn in het starten met een pilot te helpen, hebben we een plan van aanpak opgesteld.
Resultaten
Resultaten huidige periode: februari t/m juli 2026
Toolkit Uitnodigingsregel
De toolkit voor de Uitnodigingsregel bevat een samenhangende set ondersteunende en informatieve documenten die instellingen helpt om een praktijkpilot zorgvuldig voor te bereiden, uit te voeren en te evalueren. De materialen zijn ontwikkeld op basis van ervaringen uit eerdere pilots en bieden houvast bij alle stappen in het proces: van draagvlak creëren en datavoorbereiding tot het trainen van teams en het borgen van interventies.
De toolkit maakt inzichtelijk wie wat nodig heeft op welk moment en bevat zowel praktische handleidingen als hulpmiddelen waarmee teams veilig, transparant en effectief met de Uitnodigingsregel kunnen werken. Of een instelling nu net start met de oriëntatie of klaar is om op te schalen na een succesvolle pilot: de toolkit ondersteunt bij elke stap.
In het overzicht hieronder is weergegeven welke documenten in welke fase kunnen worden ingezet. Zo ontstaat een helder beeld van de materialen die helpen bij de voorbereiding van de pilot, bij het informeren en begeleiden van teams tijdens de uitvoering, en bij het evalueren en verder uitbouwen van de werkwijze.

Op deze pagina kun je alle documenten van de toolkit vinden.
Voorbereiding praktijkpilot
- Tweewekelijks met (potentiële) pilot deelnemers een voortgangsoverleg om de status van de voorbereiding te bespreken.
- Aan en bij Talland College is een informatie presentatie geven over de Uitnodigingsregel en deelname aan de praktijk pilot. De heeft uiteindelijk geresulteerd in een positief advies voor deelname aan de pilot in het studiejaar 2027/2027.
- Zadkine heeft aangegeven interesse te hebben in gebruik van de Uitnodigingsregel/ deelname aan een praktijk pilot. Zadkine kiest voor een uitgebreid en goed onderbouwd besluitvormingsproces. Met en voor verschillende teams/doelgroepen (Onderwijs & Kwaliteit, Opleidingsmanager, IM/ICT en studentbegeleiders) zijn presentaties gegeven. Deze presentaties worden geëvalueerd en de uitkomst dient als input voor de besluitvorming. Deelname aan een pilot in het studiejaar 2026/2027 komt nog te vroeg.
Sectorbrede DPIA
Tijdens de vorige periode is de voorkeur uitgesproken om als sector een solide juridische toetsing (DPIA) uit te voeren. Hiermee voorkomen we dubbel werk voor de instellingen en zorgen we voor een eenduidige juridische toetsing van de Uitnodigingsregel.
In samenwerking met MBO Digitaal is deze opdracht aan de markt voorgelegd en in mei is een partij geselecteerd (Privacy Company). Eind mei is deze partij gestart met het uitvoeren van een sectorbrede DPIA en het onderzoeken van de impact van de AI Act en de benodigde maatregelen om te voldoen aan de AI Act.
Onderzoeksopzet effectmeting
Wordt momenteel opgesteld.
Vragen aan de Stuurgroep
- Is studentuitval binnen jouw instellingen een belangrijk thema?
- Hebben jullie veel last van studentuitval?
- Wat doen jullie om studentuitval (zo veel mogelijk) te voorkomen?
- Zou je binnen jouw instelling aan de slag willen met het terugdringen van studentuitval? En zou je daarvoor de Uitnodigingsregel in willen zetten?
Resultaten voorgaande periode
Momenteel wordt door de onderzoeksgroep nog gewerkt aan de volgende activiteiten:
- Sectorbrede DPIA is samenwerking met MBO Digitaal en Privacy Company
De sectorbrede DPIA is gestart en de komende periode wordt alle documentatie doorgenomen en interviews gepland. - Bij 2 instellingen wordt een pilot met de uitnodigingsregel overwogen en voorbereid. De komende weken staan daar nog een aantal activiteiten voor gepland:
- Talland College met onder andere sessies over ethiek en spelregels. Er is al een Kick-Off geweest rondom de uitnodigingsregel met afvaardiging vanuit diverse geïnteresseerde opleidingen.
- Zadkine wordt ondersteund in de voorbereiding besluitvorming voor deelname.
Er zijn reeds sessies geweest met IT/IM over de technische adoptie en een grote groep SLB’ers over de kansen en mogelijkheiden.
- Onderzoeksopzet voor de effectmeting
Een goed technisch model om uitval te kunnen voorspellen is een eerste stap, maar het moet uiteindelijk leiden tot een vermindering van de uitval in het onderwijs- en begeleidingsproces.
Om de effectiviteit te kunnen meten is een kwantitatieve vergelijking van uitval mogelijk, maar het is niet mogelijk om de bijdrage van de uitnodigingsregel als instrument te isoleren van andere activiteiten die effect kunnen hebben op een verminderen van uitval. Samen met ROC van Amsterdam en ROC Mondriaan wordt een onderzoeksopzet opgesteld om de waarde van de uitnodigingsregel te kunnen meten aan de hand van de ervaring en toegevoegde waarde zoals SLB’ers die zien. Daarvoor wordt een onderzoeksopzet opgesteld die gebruik maakt van een serie vragen die aan SLB’ers kunnen worden gesteld. De komende periode wordt deze opzet afgerond en wordt een start gemaakt met de bijbehorende questionnaire. Het verzoek aan alle deelnemende instellingen is om deze questionnaire te gebruiken om een kwalitatieve analyse van de uitnodigingsregel uit te kunnen voeren.
Vervolgstappen 26-27
Op deze pagina presenteren we een overzicht waarmee we komende periode aan het werk gaan.
De werkgroep pakt de volgende vervolgactiviteiten voor de volgende periode op:
- Begeleiden van de volgende praktijk pilot, inclusief:
- Vraagbaak en (status)voortgangsmonitoring
- Ophalen van bevindingen ten behoeve van updaten toolkit.
- Pilot evaluatie en effectmeting (kwantitatief en kwalitatief).
- Vervolg geven aan de uitkomsten van de sectorbrede DPIA.
- Uitbreiden van het huidige model
- Ontginnen nieuwe data: de modellen zijn momenteel gebaseerd op “laaghangend fruit”. Het werkt nu op basis van data die relatief eenvoudig te ontsluiten is, maar welke extra data is beschikbaar via andere systemen of is beschikbaar via ‘process mining’ van het aanmeld-, onderwijs- of begeleidingsproces?
- Verkenning en advies: hoe kunnen instellingen de benodigde data veiligstellen voor de toekomst? Dit advies gaat in op twee componenten:
- 1.) Wat moet je nu gaan registreren om het model te kunnen verbeteren en
- 2.) Hoe zorg je voor het zorgvuldig bewaren van bestaande data voor onderzoeksdoeleinden?
- Onderzoek naar effectmeting: De werkgroep wil graag een onderzoek opzetten om de toegevoegde waarde van de uitnodigingsregel te kunnen meten aan de hand van de ervaring en toegevoegde waarde zoals SLB’ers die zien.



